Cortázar en Dunlop op de kosmosnelweg

Twee schrijvers flaneren op wielen. Ze hebben een VW-busje opgeknapt tot een soort primitieve camper en nemen zich voor om vooral langzaam te reizen. Daarmee verschaffen ze zichzelf tijd om te werken, rond te kijken en – vooral – niets te doen.

Maar het relaas van Julio Cortázar en Carol Dunlop in De autonauten van de kosmosnelweg is alleen ogenschijnlijk luchtig. Hun reis wordt nauwkeurig opgezet: in een maand tijd reizen ze over de Autoroute du Soleil van Parijs naar Marseille. Ze doen twee parkeerplaatsen per dag aan zonder de snelweg te verlaten.

‘In ons [bestond] een zekere weerstand…tegen de brutale pretentie van de weg als zou zij alleen bestaan tussen punt A en B.’

Hun plan is op te schrijven wat ze tegenkomen zonder onderscheid te maken tussen het triviale en het niet-triviale, geheel volgens de visie van Walter Benjamin op de flaneur als iemand die volledig ingaat op zijn omgeving en zich laat leiden door wat hij toevallig waarneemt. Onbeslotenheid, schrijft Benjamin in Das Passagen-Werk , is het kenmerk van de flaneur.

Maar Cortázar en Dunlop hebben hun zachtaardige verzet nodig. In het begin van het boek leggen ze bereidwillig uit dat ze op de vlucht zijn voor demonen, en vooral voor demonen van een heel persoonlijk aard. Beide zijn ze herstellende van en zware ziekte en hebben alle reden om voor het ergste te vrezen. Uit de tijd die ze nog hebben willen ze het meeste en beste uithalen. Met recht: Carol Dunlop overleed in 1983, al voor het verschijnen van De autonauten. Cortázar leefde daarna nog maar minder dan een jaar.

De autonauten was in Nederland al jaren niet meer verkrijgbaar, tot Charlotte Mutsaers tijdens een literaire avond van Das Magazin zo vurig voor het boek pleitte pleidooi dat uitgever Meulenhoff een pact met Das Mag sloot voor een gezamenlijke heruitgave. Ter gelegenheid van de tweede druk (!) van de heruitgave begin 2014 mocht Charlotte Mutsaers bij De Wereld Draait Door aanschuiven om haar liefde voor het boek met veel potentieel nieuwe lezers te delen.

Een aardige introductie in Cortázars leven en werk is te vinden op de website van Canvas, die hem ter gelegenheid van zijn honderdste geboortejaar in 2014 herdacht als geboren Brusselaar. De titel ‘We missen je, vader Cronopio’ is veelzeggend.

 

Juni 2017