brief 5 * dectember 2020
Lieve lezer,

Als er iets goeds aan de lockdown te ontdekken valt, dan is het wel de tijd die alsof vanzelf erbij komt, nu verplaatsing en vermaak buitenshuis tot het minimum beperkt zijn. In mijn geval leidt dat weliswaar nu en af tot een lankmoedigheid die met gemak een oblomoviaanse diepte kan bereiken, maar kennelijk ben ik onder gelukkige sterren geboren, want mijn inertia duurt meestal niet langer dan een minuut of twee. Daarna ben ik weer bereid de voordelen te zien van de huidige onvrijwillige staat van zijn, die het mogelijk maakt dagenlang te lezen en te gedijen in online voorstellingen, films en series.

Om met de laatste te beginnen: kennelijk is het een gemeenplaats aan het worden dat de Netflix-serie een nieuwe romanvorm is. Metaforisch bedoeld of niet, de lezer in mij betracht het idee met een gepast wantrouwen, en omdat ik mijn innerlijke lezer respecteer, kon ik niet anders dan op onderzoek uitgaan. Ik keek drie seriesGiri/Haji, Kärlek & anarki en Edha – en trok daaruit mijn eigen conclusies.

Uit de tijd toen het nog mogelijk was een pretreis over de grens te maken om in een paar dagen een hele reeks tentoonstellingen tot je te nemen, herinnerde ik me weer de in omvang bescheiden maar in intensiteit grootse expositie van Elizabeth Peyton die vorig jaar in Londen te zien was. Die herinnering bracht me weer op twee boeken, twee boekverfilmingen – en een fel protest. Alles vanwege een fictieve kus.

Tot voor kort hield ik het voor zo niet onmogelijk dan minimaal wel voor onwaarschijnlijk dat een dansvoorstelling of een concert op het scherm meer kon zijn dan een behulpzame registratie, een geheugensteun als je de echte ervaring weer voor de geest wilde halen. Van die mening ben ik deze herfst heel hard teruggekomen, en dat is te danken aan twee producties: Spike Lee’s film van de jongste tour van David Byrne en zijn marching band, American Utopia, die het IDFA dankbaar naar huiskamers streamde, en het enerverende moderne ballet Lazuli Sky van het Birmingham Royal Ballet op muziek van John Adams. Beide compenseren de live ervaring rijkelijk met filmische middelen, waardoor je als thuiskijker ziet wat je niet in de zaal zou zien.

Maar wie vooral baat heeft bij de stilgevallen tijd is de obsessief-compulsieve lezer voor wie een goed boek zo’n overrompelende ervaring kan worden dat daarna zowel het nietsdoen als ook iets doen voor even ondenkbaar is. Zo’n boek werd voor mij Douglas Stuarts’ Booker Prize-winnende roman Shuggie Bain. Daarin keert Stuart – een veramerikaniseerde Schot, en modeontwerper van beroep – terug naar het ruige, niets ontziende armoedelandschap van zijn jeugd in de achterbuurten van Glasgow. Het resultaat is een verhaal dat goed pijn doet en toch zo mooi is als taal maar mooi kan zijn.

Lieve lezer, in wens je ervaringsrijke dagen in deze prikkelarme tijd.

Hartelijks,
Elisa