Wat nu?

giri haji

Stillbeeld uit de Netflixserie Giri/Haji

‘Het is niet de eerste keer dat een Netflix-serie een nieuwe romanvorm voor een visueel ingestelde generatie wordt genoemd. Door The Queen’s Gambit ga je denken dat die typering minder vergezocht is dan vaak wordt beweerd,’ schrijft Bert Wagendorp in zijn bespreking van de overmatig geprezen en populaire serie, die gebaseerd is op de gelijknamige roman van de vrijwel onbekende auteur Walter Tevis.

Wagendorp vermeldt niet waar hij de ‘nieuwe romanvorm’ vandaan heeft, maar het idee is een verder onderzoek waard, en dan is het handig te kijken naar Netflix-series die niet op een boek zijn gebaseerd. Laten we dus een steekproef nemen met drie op het oog compleet verschillende series: de BBC-coproductie Giri/Haji, de eerste Argentiijnse Netflix-serie Edha en de Zweedse Kärlek & anarki.

Toch is de keuze voor de drie niet geheel willekeurig, want net als The Queen’s Gambit, behoren ze alle drie tot strak geproduceerde, goed geregisseerde kwaliteitsseries met een sterke cast. Alle drie hebben ze een onmiskenbaar maatschappijkritische inslag en zijn ze schatplichtig zowel aan de thriller als aan het drama (Kärlek & anarki heeft daarnaast ook nog heel wat weg van een tragikomedie.)

Net zoals traditionele romans, ook de series delen bepaalde structurele overeenkomsten met elkaar. Wie weet worden die weer architypische elementen van de visuele roman van morgen. De plotlijn is in ieder geval trouw aan de structuur van het eigen genre, film. In Giri/Haji reist een Japanse rechercheur naar Londen om zijn verdwijnen broer te redden uit de klauwen van de yakuza. Kärlek & anarki gaat over een interimmanager (v), die een Stockholmse uitgeverij van ondergang moet redden, en in Edha gaat een straatarme immigrant undercover bij een modeatelier in Buenos Aires om de aangenomen dood van zijn broer de wreken.  (Lees verder onder de foto.)

edha

Stillbeeld uit Edha

Het schema is als volgt – uiteraard met de nodige variaties:

  • Een sterke, zelfstandige en professioneel zeer gewaardeerde vrouw (modeontwerper, manager, rechercheur) heeft te maken met een conflictueuze relatie met haar ex (Edha, Giri/Haji) of echtgenoot (Kärlek & anarki). Daarnaast is er ook sprake van spanningen binnen de familie, met name in haar relatie tot de puberdochter, die heel hard op zoek is naar zichzelf en onder de drukke baan van de ouders lijdt (in Giri/Haji heeft niet zij maar hij te maken met een opstandige dochter, maar de constellatie is identiek).
  • Door onverwachte gebeurtenissen maakt de vrouw kennis met een man, die afkomstig is uit een volstrekt ander milieu (immigrant, arme plattelandsjongen, buitenlander uit een ander continent) en verwikkeld is in een ingewikkelde zaak, die weer te maken heeft met zijn familie, en met name met zijn relatie tot zijn broer of ouders (broer op de vlucht, broer dood, uit het huis geschopt door moeder).
  • Er volgen gebeurtenissen, die te maken hebben met criminele zaken (yakuza, drugshandel, zwendelarij) en zorgen voor stijgende spanning, terwijl de vrouw in een weinig voor de hand liggende affaire belandt met de vreemdeling in kwestie (hij is sociaal onvergelijkbaar met haar, hij is afkomstig uit een volstrekt andere cultuur, hij is twintig jaar jonger).
  • Ondanks alle verschillen vinden zij en hij elkaar in eenzelfde soort kijk op het leven (lef, onaangepastheid, ambitie). Ze vallen onvoorwaardelijk voor elkaar. Na een paar navenante, dramatische ontwikkelingen volgt een soort resolutie (geen spoilers).

De slotscènes hebben misschien wel de sterkste architypale potentie:

  • Zij: ‘En wat nu?’ Hij zwijgt. Zij, opnieuw: ‘Hoe zit het met ons?’ Zij en hij zitten in een café, de camera verwijdert zich steeds verder van haar en hem. Buiten is het is donker. Regen. Een scène die alsof weggelopen is van een schilderij van Edward Hopper. (Giri/Haji)
  • Hij: ‘Wat gebeurt nu?’ Zij: ‘Ik weet het niet.’ Zij en hij staan op het dak van een flatgebouw. Ze leunen over de reling, met de blik over de stad. Dan worden ze kleiner en kleiner, een verdwijnend deel in een groot heelal. (Kärlek & anarki)
  • ‘Niemand weet wat er gaat komen,’ zegt zij in een voice-over. ‘Wij willen de eersten en besten zijn. En opnieuw beginnen.’ Hij loopt stralend en zelfverzekerd hij naar de camera toe. Even eerder stonden zij en hij in een lege ruimte, dicht op elkaar, en spraken een onbepaalde toekomst uit. (Edha) (Lees verder onder de foto.)
Kärlek & anarki

Kärlek & anarki: de slotscène.

Driemaal een open einde, niet onbetwistbaar happy, want het zijn geen gladde liefdesverhalen. In navolging van Vivian Gornicks essaybundel The End of the Novel of Love zouden het misschien wel op z’n best anti-liefdesverhalen kunnen heten, met als enige uitkomst een reële kans op een deceptie. Want goed beschouwd zijn de slotscènes helemaal geen eindes. Er kan nog van alles volgen, zelfs de dreiging van het onheilspellende gevaar hangt nog ergens in de lucht. De deur staat wijd open – ook naar het tweede seizoen.

 

December 2020

 

 



Reacties zijn gesloten.