Hiromi Kawakami’s vluchtplaatsen

strange weather in tokyo hiromi kawakamiIn Hiromi Kawakami’s romans zijn het de plaatsen en de dingen die mensen verbinden: in The Nakano Thrift Shop (Furudogu Nakano Shoten; in het Nederlands vertaald als Nakano’s winkel in oude rommel; alleen tweedehands verkrijgbaar) ontmoeten twee bijna-dertigers elkaar in de tweedehands winkel waarin ze werken, in Strange Weather in Tokyo (Sensei no kaban) ziet een vrouw haar voormalige leraar na jaren terug in de wijkkroeg.

Beide ontmoetingen ontvouwen zich als niet-vanzelfsprekende liefdesverhalen vol nukkigheid en aarzeling, en in beide blijft de plaats van de ontmoeting een beslissende rol spelen. In The Nakano Thrift Shop bestaat de relatie tussen Hitomi en Takao zelfs alleen voor zover ze voor meneer Nakano werken. Als de winkel sluit, zien ze elkaar jaren niet meer – tot meneer Nakano een nieuwe winkel opent.

the nakano thrift shop hiromi kawakamiOok Nakano zelf en zijn alomtegenwoordige zus Masao worden gedreven door relaties als een plaatsgebonden gegeven. Als Nakano zijn minnares ziet, heet het eufemistisch dat hij ‘naar de bank gaat’, en als Masao en haar vriend apart gaan wonen, ontbindt de relatie zich haast. Naast de plaatsen zijn het ook dingen die mensen met elkaar verbinden – hoe zou het anders kunnen zijn met een tweedhandswinkel? – terwijl ze zich bij vlagen eerder aan de dingen lijken te hechten dan aan elkaar.

Nakano is zorgvuldig in de definitie van zijn winkel als een tweedehandszaak, geen antiekwinkel. Hij reageert bijna beledigd als een klant hem een antiek voorwerp komt aanbieden. Toch raakt hij erdoor in vervoering en verwisselt uiteindelijk zijn winkel voor een internetveiling – maar alleen tijdelijk, want uiteindelijk is er wel weer een winkel, zij het een ander soort winkel dan de rommelzaak waar Hitomi en Takao werkten. Nu kiest hij zijn spullen bewust uit en let hij erop hoe hij ze in de winkel opstelt.

Als de webdesigner geworden Takao zich dan hardop verwondert over collega’s die de hele nacht doorwerken en Hitomi zichzelf nog nauwelijks herkent in de kantoorwerkster met een zorgvuldige make-up, maakt Kawakami haar maatschappijkritische inslag duidelijk. Oorspronkelijk verschenen in 2005, The Nakano Thrift Shop geldt als een inkijk in de nadagen van de Japanse boom, waarin het maar al te normaal is geworden om overmatig ambitieus, hard werkend en eenzaam door het leven te gaan.

In Strange Weather in Tokyo zijn het niet dingen maar gerechten die mensen aan elkaar verbinden en die in zekere zin kenmerkend zijn voor wie ze zijn. Hiromi Kawakami schrijft in het verhaal aan de gerechten zo’n centrale rol toe dat haar vertaler Allison Markin Powell besloot de originele Japanse namen intact te laten. Zo heet yudofu in de Engelse vertaling gweoon yudofu, in plaats van “boiled tofu eaten with soy sauce, chopped scallion, dried bonito shavings, and grated fresh ginger”, dat al iets weg heeft van een recept, in plaats van een naam van een gerecht.

midnight-diner

Midnight Diner (Shinya Shokudō)

Tegelijkertijd heeft ook Strange Weather in Tokyo – de roman dateert uit 2001 en betekende Kwakami’s internationale doorbraak –  alles te maken met de jachtige Japanse maatschappij. De verteller Tsukiko hecht aan haar izakaya, buurtkroeg. Voor haar, net zoals voor de klanten in de Netflix-serie Midnight Diner (Shinya Shokudō), is de izakaya een refuge, vluchtplaats, van het dagelijkse leven. En net zoals in de serie, die gebaseerd is op een populaire manga, ook hier is er een kroegbaas die alles over iedereen weet. Hij fungeert als een toevertrouw voor zijn klanten die met het leven en hun relaties worstelen. Wat er ook gebeurt, er is altijd de izakaya en de baas met zijn gerechten.

Tsukiko en haar sensei – leraar, die Tsukiko gewoon Sensei blijft noemen – beleven een trage, onzekere romance, die na lange verwikkelingen goed voor beiden uitpakt, zij het alleen voor even. Elke keer als ze na pijnlijke stiltes en wederzijdse vergissingen elkaar weer zien, is het in de buurtkroeg. En elke keer grijpen ze terug aan hun lievelingsgerechten, net zoals Hitomi en Takao teruggrijpen naar Nakano’s winkel.

 



Reacties zijn gesloten.